กระทรวงการอุดมศึกษา วิทยาศาสตร์ วิจัยและนวัตกรรม (อว.) โดยหน่วยบริหารและจัดการทุนด้านการเพิ่มความสามารถในการแข่งขันของประเทศ (บพข.) ร่วมกับสำนักงานส่งเสริมวิทยาศาสตร์ วิจัยและนวัตกรรม (สกสว.) ศูนย์เชี่ยวชาญเฉพาะทางด้านการออกแบบเพื่อสังคม คณะสถาปัตยกรรมศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย, บริษัท ทรู คอร์ปอเรชั่น จำกัด (มหาชน) และบริษัท คลาวด์แอนด์กราวด์ จำกัด ผนึกกำลังพัฒนาโครงการ “การกระตุ้นเศรษฐกิจสร้างสรรค์ในเมืองน่าเที่ยวผ่านการท่องเที่ยวแบบคลัสเตอร์”
Cluster Tourism เป็นการใช้ Mobility Data จากการใช้งานโทรศัพท์มือถือกว่า 500 ล้านทริปในช่วงปี 2566-2567 เพื่อวิเคราะห์และพัฒนาเส้นทางการท่องเที่ยวใหม่ในเมืองรอง ภายใต้แนวคิด “Routes to Roots” นำร่อง 6 เส้นทางที่เน้นรากวัฒนธรรมไทย เพื่อยกระดับอุตสาหกรรมท่องเที่ยวไทยให้แข่งขันได้ในบริบทใหม่ ด้วยงบประมาณสนับสนุนจากกองทุนส่งเสริมวิทยาศาสตร์ วิจัยและนวัตกรรม (ววน.)
อุตสาหกรรมการท่องเที่ยวไทย เป็นเครื่องยนต์ทางเศรษฐกิจสำคัญ ซึ่งเคยมีนักท่องเที่ยวต่างชาติเกือบ 40 ล้านคนในปี 2562 สร้างรายได้ราว 19% ของ GDP หรือ 60.5 พันล้านบาท เป็นอันดับ 4 ของโลก
แต่หลังวิกฤตโควิด-19 การฟื้นตัวของไทยยังล้าหลัง โดยในปี 2567 มีอัตราการเติบโต 47% แต่ยังติดลบ 12% เมื่อเทียบกับก่อนโควิด สัดส่วนรายได้ต่อ GDP ลดลงเหลือ 14% สาเหตุมาจากเศรษฐกิจโลกชะลอตัว ความตึงเครียดทางภูมิรัฐศาสตร์ และการแข่งขันที่เข้มข้นจากประเทศเพื่อนบ้าน เช่น ญี่ปุ่น (เติบโต 112%) เวียดนาม (68%) อินโดนีเซียที่ชูทรัพยากรธรรมชาติ สิงคโปร์ที่เน้นแหล่งท่องเที่ยวสุดหรู และญี่ปุ่นที่เน้นวัฒนธรรมและความสะดวกสบาย
โครงการนี้ใช้ Mobility Data เพื่อวิเคราะห์พฤติกรรมการเดินทาง พบ 21 เส้นทางศักยภาพสำหรับการท่องเที่ยวแบบคลัสเตอร์ ซึ่งสามารถพัฒนาเป็น “เมืองน่าเที่ยว” โดยมีองค์ประกอบสำคัญ 5 ประการ ได้แก่
- การมีแหล่งท่องเที่ยวที่ได้รับความนิยมเพื่อกำหนดอัตลักษณ์ของคลัสเตอร์
- การระบุกลุ่มนักท่องเที่ยวเป้าหมายเพื่อการตลาดที่มีประสิทธิภาพ
- การกำหนดบทบาทของแต่ละจังหวัดในคลัสเตอร์ (เมืองศูนย์กลาง เมืองบริวาร เมืองส่งเสริมพิเศษ)
- การบริหารจัดการเพื่อป้องกัน overtourism
- การขยายโอกาสสู่พื้นที่ใหม่เพื่อกระจายรายได้
ศ.ดร. คมกฤต เล็กสกุล รองผู้อำนวยการ สกสว. กล่าวว่า โครงการ Routes to Roots แสดงให้เห็นว่าการวิเคราะห์ข้อมูลขนาดใหญ่สามารถนำไปสู่การกำหนดนโยบายที่ตอบโจทย์เศรษฐกิจยุคใหม่ เน้นคุณค่า ความยั่งยืน และการเข้าถึงทุกภาคส่วน ภายใต้วิสัยทัศน์ “SRI for All” เพื่อพลิกโฉมประเทศไทยสู่อนาคต
นายเอกราช ปัญจวีณิน หัวหน้าคณะผู้บริหารด้านดิจิทัล ทรู คอร์ปอเรชั่น ระบุว่า Mobility Data เป็นกุญแจสำคัญในการสร้างกลยุทธ์ที่ช่วยให้การท่องเที่ยวไทยก้าวข้ามความท้าทาย ด้วยการยกระดับประสบการณ์ท่องเที่ยว การจัดการความหนาแน่นของนักท่องเที่ยว การเตรียมรับมือเหตุฉุกเฉิน และการนำเสนอเส้นทางท่องเที่ยวใหม่ที่สะท้อนวิถีชีวิตท้องถิ่น เพื่อกระจายรายได้สู่ชุมชนและสร้างความได้เปรียบในการแข่งขันระดับโลก
ผศ.ดร.ณัฐพงศ์ พันธ์น้อย รองผู้อำนวยการศูนย์เชี่ยวชาญเฉพาะทางด้านการออกแบบเพื่อสังคม จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย กล่าวว่าการสร้าง “ซัพพลาย” ใหม่ด้วยกลยุทธ์ Cluster Tourism จะช่วยยกระดับการท่องเที่ยวไทย เพิ่มขีดความสามารถในการแข่งขัน และกระจายโอกาสสู่เมืองรอง
Routes to Roots: 6 เส้นทางนำร่อง
โครงการ Routes to Roots นำร่อง 6 เส้นทางท่องเที่ยวเชิงประสบการณ์ที่เชื่อมโยงวัฒนธรรม ภูมิศาสตร์ และพฤติกรรมการเดินทาง ได้แก่
- Food Route: จันทบุรี-ตราด สำรวจวัฒนธรรมอาหารตะวันออก เน้นวัตถุดิบเฉพาะถิ่น เช่น สมุนไพรและเครื่องเทศ กับเมนูพื้นบ้านอย่างก๋วยเตี๋ยวหมูเลียงและเส้นจันท์ผัดปู
- Volcano Route: บุรีรัมย์-สุรินทร์-ศรีสะเกษ สำรวจภูเขาไฟที่ดับแล้ว ปราสาทหิน และผ้าไหม พร้อมความหลากหลายของชาติพันธุ์
- Flavor Route: สมุทรสาคร-สมุทรสงคราม-เพชรบุรี-ประจวบคีรีขันธ์ ค้นหาวัตถุดิบอาหาร เช่น เกลือ น้ำตาลมะพร้าว และมะนาว พร้อมเรียนรู้ภูมิปัญญาการปรุงอาหาร
- Lanna Culture Route: เชียงใหม่-ลำพูน-ลำปาง สำรวจวัฒนธรรมล้านนาผ่านสถาปัตยกรรม ศิลปะ และอาหาร
- Nature Route: นครศรีธรรมราช-พัทลุง สัมผัสธรรมชาติและวิถีชีวิตท้องถิ่น
- River Route: สุพรรณบุรี-อุทัยธานี-ชัยนาท เรียนรู้วัฒนธรรมที่ผูกพันกับสายน้ำ
ติดตามรายละเอียดเพิ่มเติมและสมัครเข้าร่วมทริป Routes to Roots ได้ที่ https://readthecloud.co และ Facebook: The Cloud
ทรู ปรับโครงสร้างทีมผู้บริหาร แต่งตั้ง “ซิกเว่ เบรกเก้” นั่งแท่น GROUP CEO ประธานคณะผู้บริหารกลุ่ม
