ครั้งแรกของประเทศไทย กับ “ดัชนีชี้วัดสุขภาวะดิจิทัล” หรือ Thailand Cyber Wellness Index (TCWI) ผลงานความร่วมมือระหว่าง AIS อุ่นใจ CYBER, มหาวิทยาลัยเทคโนโลยีพระจอมเกล้าธนบุรี และนักวิชาการจากหลากหลายสาขา เพื่อสร้างมาตรวัดทักษะดิจิทัลให้กับคนไทย
4 ปี โครงการ AIS อุ่นใจ CYBER เพื่อส่งเสริมทักษะดิจิทัลของไทย
ตลอดช่วงเวลาหลายปีที่ผ่านมา AIS ได้มีการปรับเปลี่ยนรูปแบบการทำธุรกิจของตัวเองจากการเป็น Mobile Operator หรือ ผู้ให้บริการโทรศัพท์เคลื่อนที่ มาเป็น Digital Life Service Provider เพื่อให้บริการเทคโนโลยีดิจิทัลของคนไทย ด้วยความเชื่อที่ว่าเทคโนโลยีดิจิทัลจะเป็นเครื่องมือสำคัญที่ทำให้ประเทศไทยสามารถแข่งขันกับนานาประเทศได้
แน่นอนว่าโลกดิจิทัลเป็นเหมือนดาบสองคม ที่นอกจากจะสร้างประโยชน์ได้แล้ว ก็ยังมาพร้อมกับ “โทษ” หากผู้ใช้ไม่เข้าใจวิธีการใช้งานหรือรู้จักแนวทางการรับมือที่ถูกต้องเหมาะสม และเพื่อสร้างการเปลี่ยนแปลงทางบวกให้กับสังคมดิจิทัลของไทย ทาง AIS เองจึงได้เปิดตัว โครงการ อุ่นใจ CYBER ขึ้นมาในปี 2019 เพื่อนำเสนอเครื่องมือและสร้างองค์ความรู้เพื่อส่งเสริมทักษะดิจิทัลอย่างปลอดภัยและสร้างสรรค์
ปัจจุบัน AIS อุ่นใจ CYBER เองก็ดำเนินโครงการมาถึง 4 ปี แล้ว และได้มีการทำงานร่วมกับพาร์ทเนอร์หลายฝ่าย รวมถึงการปรับหลักสูตรเสริมสร้างทักษะดิจิทัลต่าง ๆ ให้เข้ากับบริบทของสังคมไทย ซึ่งปัจจุบันในปี 2023 ก็มีผู้ที่เรียนหลักสูตร อุ่นใจ CYBER ไปแล้วกว่า 2.5 แสนคน
รู้จัก ดัชนีชี้วัดสุขภาวะดิจิทัล Thailand Cyber Wellness Index (TCWI) ครั้งแรกของไทย
ตามผลสำรวจปัจจุบันพบว่าเฉพาะในภูมิภาค เอเชีย-แปซิฟิก ได้มีผู้ใช้งานอินเทอร์เน็ตบนมือถือมากถึง 1,200 ล้านคน และมีการคาดการณ์เอาไว้ว่าในอีก 3 ปี หรือในปี 2025 ตัวเลขผู้ใช้งานอินเทอร์เน็ตบนมือถือจะพุ่งสูงขึ้นเป็น 1,500 ล้านคน
สำหรับในประเทศไทยเองก็มีการเข้าถึงโซเชียลมีเดียกันมากขึ้นไม่ว่าจะเป็น Facebook ที่มียอดการใช้งาน 48.1 ล้านคน, YouTube 43.9 ล้านคน หรือ TikTok 40.8 ล้านคน ซึ่งสิ่งเหล่านี้แสดงให้เห็นว่าโลกดิจิทัลกำลังมีบทบาทกับวิถีชีวิตของเรามากขึ้นเรื่อย ๆ
นายสมชัย เลิศสุทธิวงค์ ประธานเจ้าหน้าที่บริหาร AIS กล่าวว่า “ปัญหาภัยไซเบอร์กลายเป็นวาระที่ทั้งโลกหันมาให้ความสำคัญเพราะมีความเกี่ยวข้องโดยตรงกับการเปลี่ยนผ่านเข้าสู่ยุคดิจิทัลอย่างเต็มรูปแบบ โดยส่งผลกระทบตั้งแต่ระดับบุคคลไปจนถึงระดับประเทศหรือองค์กร”
เพื่อให้เกิดการพัฒนาขึ้นไปอีกขั้น ในวันนี้ AIS อุ่นใจ CYBER จึงได้ทำงานร่วมกับพันธมิตรเพื่อสร้างตัวชี้วัดทักษะด้านดิจิทัลของคนไทยอย่าง ดัชนีชี้วัดสุขภาวะดิจิทัล Thailand Cyber Wellness Index (TCWI) เป็นครั้งแรกของประเทศไทย
ดัชนีชี้วัดสุขภาวะดิจิทัล หรือ Thailand Cyber Wellness Index (TCWI) เป็นดัชนีชี้วัดที่จะบ่งบอกถึงระดับความรู้และทักษะดิจิทัลในด้านต่างๆ ที่ชัดเจนของประชาชนในแต่ละกลุ่ม อันจะทำให้หน่วยงานที่เกี่ยวข้องสามารถนำเครื่องมือ และองค์ความรู้ส่งมอบให้กับคนไทยได้อย่างตรงกลุ่มเป้าหมายและสอดคล้องกับปัญหาเกิดขึ้น
การจัดทำดัชนีชี้วัดตัวนี้ทาง AIS อุ่นใจ CYBER ได้ทำงานกับ พันธมิตรรายสำคัญอย่าง มหาวิทยาลัยเทคโนโลยีพระจอมเกล้าธนบุรี พร้อมนักวิชาการทั้งด้านเครือข่ายความมั่นคงปลอดภัยทางไซเบอร์, ด้านเทคโนโลยี, ด้านสุขภาพ, ด้านสื่อสารมวลชน, ด้านการศึกษา และการวัดประเมินผล เพื่อออกแบบระเบียบวิธีวิจัย กรอบแนวคิด เพื่อให้การศึกษาครั้งนี้เป็นไปตามหลักมาตรฐานของการวิจัย มีความถูกต้อง แม่นยำ เชื่อถือได้
ภายใน ดัชนีชี้วัดสุขภาวะดิจิทัล ได้ถูกจัดทำให้ครอบคลุมพฤติกรรมการใช้งานดิจิทัลของคนไทยทั้ง 7 ด้าน ประกอบด้วย
- ทักษะการใช้ดิจิทัล (Digital Use)
- ทักษะการรู้เท่าทันดิจิทัล (Digital Literacy)
- ทักษะ ด้านการสื่อสารและการทำงานร่วมกันบนดิจิทัล (Digital Communication and Collaboration)
- ทักษะด้านสิทธิทางดิจิทัล (Digital Rights)
- ทักษะด้านความมั่นคงความปลอดภัยทางไซเบอร์ (Cyber Security and Safety)
- ทักษะด้านการกลั่นแกล้งทางไซเบอร์ (Cyberbullying)
- ทักษะด้านความสัมพันธ์ทางดิจิทัล (Digital Relationship)
โดยผลลัพท์ที่ได้จากดัชนีชี้วัดจะถูกแบ่งออกมาเป็น 3 ระดับ ได้แก่
- ระดับสูง (Advanced) : สามารถใช้งาน และส่งเสริมให้ผู้อื่นใช้งานเทคโนโลยีดิจิทัลได้เป็นอย่างดี
- ระดับพื้นฐาน (Basic) : มีความรู้ และสามารถใช้งานเทคโนโลยีดิจิทัลได้อย่างถูกต้องเหมาะสม
- ระดับต้องพัฒนา (Improvement) : มีความรู้ และความสามารถไม่เพียงพอที่จะใช้งานเทคโนโลยีดิจิทัล มีความเสี่ยงต่อการใช้งานในโลกไซเบอร์
คนไทยเกือบครึ่งประเทศยังเสี่ยงกับภัยไซเบอร์
ที่ผ่านมาตัว ดัชนีชี้วัดสุขภาวะดิจิทัล Thailand Cyber Wellness Index (TCWI) ก็ได้ถูกนำไปใช้ในการเก็บผลสำรวจจากกลุ่มตัวอย่าง 21,862 คน จาก 7 ภูมิภาค 77 จังหวัด ครอบคลุมทั้งช่วงอายุ และกลุ่มอาชีพ ซึ่งได้ผลการศึกษาที่น่าสนใจดังนี้
- ค่าเฉลี่ยสุขภาวะดิจิทัลของคนไทยในปี 2023 สัดส่วน 33.51% อยู่ที่ระดับ “พื้นฐาน” แต่เมื่อพิจารณาแต่ละระดับ พบว่าส่วนใหญ่ 44.04% อยู่ในระดับ “ต้องพัฒนา”
- จากผลสำรวจเมื่อแบ่งตามช่วงอายุจะพบว่ากลุ่ม ผู้สูงอายุ (60 ปีขึ้นไป) เป็นกลุ่มอายุเดียวที่ค่าเฉลี่ย ดัชนีชี้วัดสุขภาวะดิจิทัล อยู่ในเกณฑ์ “ต้องพัฒนา”
- เมื่อแบ่งตามกลุ่มอาชีพ กลุ่ม นักเรียน/นักศึกษา, ข้าราชการ, ข้าราชการบำนาจ และ พนักงานของรัฐ จะมีระดับดัชนีชี้วัดสุขภาวะดิจิทัลอยู่ในเกณฑ์ “พื้นฐาน” โดย พนักงานของรัฐ ค่าเฉลี่ยสูงสุดอยู่ที่ 0.78 ขณะที่กลุ่มอาชีพ ว่างงาน, พนักงานรัฐวิสาหกิจ, พนักงานบริษัทเอกชน, ค้าขาย/ธุรกิจส่วนตัว, รับจ้างทั่วไป และ เกษตรกร จะอยู่ในระดับ “ต้องพัฒนา” โดยที่กลุ่ม เกษตรกร มีค่าเฉลี่ยดัชนีชี้วัดสุขภาวะดิจิทัลต่ำสุดที่ 0.24
- ระดับสุขภาพวะดิจิทัลเมื่อมองตามภูมิภาค พบว่ามีเฉพาะภาคเหนือ และภาคตะวันตก ที่อยู่ในระดับ “ต้องพัฒนา” ขณะที่ภาพรวมสูงสุดคือระดับ “พื้นฐาน” โดยมี กรุงเทพและปริมณฑล ที่ค่าเฉลี่ยสูงสุด 0.61
ต่อยอดจาก ดัชนีชี้วัดสุขภาวะดิจิทัล เพื่อเสริมสร้างทักษะดิจิทัลให้มากขึ้น
จากรายงาน ดัชนีชี้วัดสุขภาวะดิจิทัล Thailand Cyber Wellness Index (TCWI) ที่ได้มา แสดงให้เห็นว่าประเทศไทยจำเป็นที่จะต้องสร้างความรู้ความเข้าใจการใช้ดิจิทัลให้กับประชาชนมากขึ้น
ด้วยเหตุนี้ทาง AIS อุ่นใจ CYBER จึงได้มีความตั้งใจที่จับมือกับหน่วยงานภาครัฐที่เกี่ยวข้องเพื่อเข้าไปให้การศึกษาเสริมทักษะดิจิทัลให้กับประชาชน ควบคู่กับการทำงานร่วมกับฝั่งของผู้รักษากฏหมายอย่าง กองบัญชาการตำรวจสืบสวนสอบสวนอาชญากรรมทางเทคโนโลยี (บช.สอท.) ในการปราบปรามผู้กระทำผิด ซึ่งเมื่อไม่นานมานี้ทาง ทีมวิศวกร AIS เองก็เพิ่งร่วมมือกับ บช.สอท. ในการเข้าตรวจค้นจับกุมกลุ่มขบวนการส่งข้อความสั้น (SMS)
“จากผลการศึกษาดัชนีชี้วัดสุขภาวะดิจิทัลของคนไทย ทำให้เราเห็นจุดที่ต้องพัฒนาทักษะเพิ่มความรู้ความเข้าใจให้กับผู้ใช้งานในอีกหลายประเด็น โดย AIS พร้อมด้วยพันธมิตรจะยังคงเดินหน้าทำงานเรื่องนี้อย่างต่อเนื่อง สุดท้ายต้องขอบคุณทุกภาคส่วนที่เข้ามามีส่วนสำคัญทำให้ดัชนีฉบับนี้เป็นสมบัติของประเทศไทย อันจะเป็นเสมือนหนึ่งเข็มทิศที่ช่วยให้พวกเรามองเห็นเส้นทางในการพัฒนาทักษะดิจิทัลให้กับคนไทยได้อย่างปลอดภัยและสร้างสรรค์ มีประสิทธิภาพและเกิดความยั่งยืนอย่างแท้จริง”
สำหรับใครที่สนใจสามารถอ่านรายละเอียดผลการศึกษาดัชนีชี้วัดสุขภาวะดิจิทัลของคนไทย เพิ่มเติมได้ที่ https://sustainability.ais.co.th/storage/update/report/advanc-ebook-thailand-cyber-wellness-th.pdf หรือองค์กรใดสนใจนำดัชนีชี้วัดสุขภาวะดิจิทัล Thailand Cyber Wellness Index เพื่อใช้วัดผลและขับเคลื่อนองค์กร สามารถติดต่อได้ที่ [email protected]
